Aside

Bedenkingen bij Pukkelpop #TeamWJZBJZ


Nieuw artikel van mijn hand op Wat Je Zegt Ben Je Zelf. Klik.

Wat zich met Pukkelpop heeft afgespeeld is natuurlijk een menselijk
drama en meer van dat, maar bij mij brengt dit toch een aantal
interessante bedenkingen naar boven.

We weten inmiddels wel dat festivals een geometrisch
veiligheidsrisico vormen wanneer je héél veel mensen in een beperkte
ruimte samendrukt. De Duitse Love Parade was daar een duidelijke
herinnering aan. Maar is dat omwille van het festival?
Massabijeenkomsten zijn geen recent gegeven, in het pre-televisietijderk
had je charismatische politici die tienduizenden in sportpaleizen
ramden voor zes uur non-stop opzweperij. Was dat een andere tijd? Nou,
het is heus niet dat een tijdperk beter te controleren viel omdat
iedereen heupjurken en driedelige kostuums droeg.

Het bestaat vandaag ook nog altijd overal buiten Europa (vreemd
genoeg niet meer binnen Europa), denken we aan de Nashi jongerenkampen
in Rusland. Is dat een andere context? Op bijeenkomsten geïnspireerd
door een hoger doel vallen geen doden? Het is toevallig die tijd van het
jaar, dus kijken we eens naar het grootste ‘festival’ ter wereld, de Hajj. Klik.

Inderdaad. En als je het mij vraagt, is het enkel omdat katholieken
niet rond de paus moeten spiralen dat de Wereldjongerendagen nog niet
tot incidenten hebben geleid. Wij voelen ons heus niet beter, het is
simpelweg de aard van het beestje, dat heeft niet zo veel met het volk
te maken als men zou denken.

Nu, als we festivals zoals Pukkelpop op een lijn gaan zetten met
dergelijke massabijeenkomsten, en dat moet kunnen, dan bekruipt mij een
prangende vraag:

Wat wordt hier aanbeden en is het dit massavertoon waard?

Woodstock wordt nog altijd beschouwd als het muziekfestival dat de
geboorte van Pukkelpop (et al) heeft ingeluid. Al was het niet het
eerste muziekfestival, het was wel het eerste megafestival. Maar
Woodstock wist voor het half miljoen aanwezigen te compenseren door een
ordedienst van 10.000 (!) agenten, een gigantische steppe en genoeg
psychedelische middelen om iedereen in toom te houden. (Plus ook daar
een aantal doden overigens.)

Maar dat is niet het hele verhaal. Woodstock had een ziel, het was
een antipolitieke politieke bijeenkomst. Net zoals sterven op de Hajj je
een garantie op hemelen biedt en de Egyptische betogers van 2011 bereid
zijn voor het hoge goed te sterven, zo waren ook de aanwezigen op dit
festival een genre van bloedserieus. Er hoeft geen duidelijke boodschap
achter te zitten, gewoon de wil tot verandering is genoeg. Mijn moeder,
die destijds zelf tot de hippiebeweging behoorde, verzekert mij altijd
dat vrijwel niemand wist waarvoor ze aan het protesteren waren, maar
protesteren deden ze! Er zat gewoon ‘ziel’ achter. (Wat ook mijn
reserveringen bij de Egyptische ‘revolutie’ verklaart, maar dat
terzijde.)

Dus, Pukkelpop, waar staan jullie voor? Dionysos? Dat is thans de
meest positieve verklaring die ik mij kan bedenken. Maar dat is ook
waarom een dergelijk massavertoon mij zo potsierlijk overkomt.
Doordrongen van commercie, een dociele houding en zonder eender wat te
promoten dan een ontregelde muziekindustrie. Drie dagen verloren
energie. De minst positieve verklaring die ik mij kan bedenken is dat
het de herverkiezing van een corrupte zak als Chokri garandeert in een
groot spektakel van massamanipulatie. Republikeins presidentskandidate
Bachmann werd bekritiseerd voor 6.000 gratis festivaltickets uit te
delen om haar overwinning in de recente Iowa peilingen te verzekeren,
een nietszeggende politicus als Chokri doet dit in het tienvoud. Zoek ik
het te ver? Klik hier maar eens voor zijn laatste verkiezingsaffiche.

Mijn vraag is dus wat het nut is van een massaspektakel zonder nut,
maar verder met dezelfde eigenschappen en risico’s. Men betreurt de
doden tijdens de Hajj of tijdens een revolutie niet, men viert ze, het
hoort erbij. Maar wat voor eer vallen de doden op een festival als
Pukkelpop te beurt?

Begrijp me niet verkeerd, ik gun elk beestje zijn pleziertje en ik
heb met de slachtoffers te doen. Maar zetten we alle massabijeenkomsten
op een rij en aanvaarden wij dat het risico op doden inherent aan het
fenomeen is, dan geven festivals zoals Pukkelpop vooral blijk van een
hedonistisch, post-ideologisch nihilisme. Geen ziel, geen kreet tot
verandering, geen hoop. Een doodgeboren massavertoon, een danse macabre,
ook zonder eigenlijke slachtoffers.

Thans denk ik dat wij hier in Europa best wel wat goede redenen hebben waar 60.000 man zich voor zouden mogen engageren.

4 Responses to “Bedenkingen bij Pukkelpop #TeamWJZBJZ”

  1. Pjotr
    21 augustus 2011 at 11:03 #

    Ik zou “Dionysus” zeker niet als zielloos beschouwen. Nietzsche zou zich beledigd voelen!

    We zitten overigens ook in een post-verzuilingsperiode in België. Hier en daar hangen er nog wel wat vakbonden vast aan partijen, maar daar stopt het dan ook mee. Vroeger kreeg je zowat iedere organisatie mee op straat omdat het bij de moederpartij hoorde. Van een fanfare en naaiclub tot een hele fabrieksorganisatie: no big deal! Vandaag bestaat die betrokkenheid niet meer. Mensen organiseren zich nog altijd, het is niet dat er geen middenveld meer bestaat. Maar het is allemaal vrijblijvend vandaag, er is geen wezenlijk gemeenschapsgevoel (is dat die “ziel?”) meer dat iedereen betrekt tot een groter geheel. En ook dat dient wat gerelativeerd te worden, omdat het anders te sterk zwart-wit voorgesteld wordt.

    • Thierry Vanroy
      21 augustus 2011 at 11:51 #

      Nietzsche kan me wat, ik probeer hem te bevechten met al mijn cynische macht in de plaats van mijn existentiële crisis inwaarts te laten botvieren. Of was het uitwaarts? Ach.

      Maar waar gaat dit dan naartoe? Je zegt zelf dat het gemeenschapsgevoel er niet meer is en ik ontken ook niet dat er nog steeds georganiseerd kan worden. Maar als je een rol aan het oude gemeenschapsgevoel en de sociale organisatie geeft, dan zie je nu dat we een uitgehold systeem hebben. Er is een immobilisme in wat wezenlijk is ten voordele van entertainment en big business.

      Dit is geen zijwaartse beweging, als je dat probeert te stellen.

  2. piot
    22 augustus 2011 at 15:49 #

    Het succes van Pukkelpop en aanverwante is te verklaren door good old kuddegedrag.
    Zeg nu zelf welke jongere durft nog zijn vrienden in september te ontmoeten zonder te kunnen zeggen : “da festival was keigoe en diene artiest was echt keigraaf “.
    Het is inderdaad allemaal zonder ziel, zonder hoop, vrijblijvend consumentisme.
    Kinderen van hun tijd.

    • Thierry Vanroy
      22 augustus 2011 at 15:57 #

      Geen probleem met wat kuddegedrag, maar het moet wel ergens toe dienen. Al is jezelf lam zuipen en lazerlichtjes op Skunk Anansie’s knikker afketsen allicht meer nuttig dan en masse De Wever of Obama stemmen. Maar tenminste die twee krijgen de rekening vrij snel gepresenteerd.

Leave a Reply